"အလျော့တွက်" အကြောင်း သိကောင်းစရာ

ရွှေဈေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် အမြဲလိုလို ကြားနေရသော စကားလုံးမှာ "အလျော့တွက်" ဖြစ်သည်။ ရွှေဝယ်ယူသူအများစုသည် ရွှေဈေးကိုသာ အဓိကထား စောင့်ကြည့်လေ့ရှိကြသော်လည်း၊ တကယ့်လက်တွေ့တွင် မိမိ၏ ရွှေပစ္စည်းတန်ဖိုးကို အဆုံးအဖြတ်ပေးနေသည်မှာ ဤ "အလျော့တွက်" ပင်ဖြစ်သည်။

ဤဆောင်းပါးတွင် အလျော့တွက်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း၊ အဘယ်ကြောင့်ရှိရသနည်းနှင့် မည်သို့တွက်ချက်သနည်းဟူသည်ကို အသေးစိတ် ဖော်ပြပေးပါမည်။

၁။ "အလျော့တွက်" ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

ရွှေကို လက်ဝတ်ရတနာများအဖြစ် ပုံသွင်းပြုလုပ်ရာတွင် ရွှေသားကို မီးဖြင့်အရည်ဖျော်ခြင်း၊ ထုခြင်း၊ ရိုက်ခြင်း၊ ပွတ်တိုက်ခြင်းနှင့် ဒီဇိုင်းဆင်ယင်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များစွာကို ဖြတ်သန်းရသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်များအတွင်း -

• မီးလောင်ဆုံးရှုံးမှု: ရွှေကို အရည်ဖျော်သည့်အခါ ရွှေအမှုန်အမွှားအချို့ မီးခိုးအဖြစ် ပါသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပေါလောပေါ်လာခြင်း။
• ပွတ်တိုက်မှု: ရွှေထည်ကို ပွတ်တိုက်၍ အရောင်တင်သည့်အခါ ရွှေသားအနည်းငယ် စားသွားခြင်း။
• ကိရိယာထဲတွင် ကျန်ရစ်ခြင်း: ပုံသွင်းရာတွင် အသုံးပြုသော ကိရိယာများထဲတွင် ရွှေအမှုန်အမွှားများ ကပ်ငြိကျန်ရစ်ခြင်း။

ဤကဲ့သို့ လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း မလွဲမသွေ ဆုံးရှုံးရမည့် ရွှေအလေးချိန်ကို "အလျော့တွက်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

၂။ အလျော့တွက်ကို မည်သို့ တွက်ချက်သနည်း။

အလျော့တွက်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် "ပဲ" သို့မဟုတ် "ရွေး" ဖြင့် သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ဝယ်ယူသည့် ရွှေထည်၏ ဒီဇိုင်းနှင့် လက်ရာအပေါ် မူတည်၍ နှုန်းထားများ ကွာခြားပါသည်။

• ရိုးရှင်းသော လက်ရာ: ဆွဲကြိုးရိုးရိုး၊ လက်ကောက်ရိုးရိုးကဲ့သို့သော ဒီဇိုင်းများအတွက် အလျော့တွက် အနည်းငယ်သာ ပေးရသည်။
• ရှုပ်ထွေးသော လက်ရာ: ဒီဇိုင်းဆန်းများ၊ စိန်စီ/ကျောက်စီရတနာများ၊ အသေးစိတ် ထွင်းထုထားသော ပစ္စည်းများအတွက် လုပ်ငန်းစဉ် ပိုရှုပ်ထွေးသဖြင့် အလျော့တွက် ပိုမိုမြင့်မားသည်။

*တွက်ချက်ပုံ နမူနာ:*

သင်ဝယ်ယူမည့် ရွှေထည်တစ်ကွင်း၏ အလေးချိန် ၁ ကျပ်သား (၁၆ ပဲ) ရှိသည်ဆိုပါစို့။ ဆိုင်မှ သတ်မှတ်ထားသော အလျော့တွက်မှာ ၁ ပဲ ဖြစ်ပါက၊ သင်ပေးချေရမည့် ရွှေအလေးချိန်မှာ ၁ ကျပ်သား + ၁ ပဲ = ၁ ကျပ် ၁ ပဲ ဈေးနှုန်း ပေးချေရမည်ဖြစ်သည်။

၃။ အလျော့တွက် အမျိုးအစားများ

အလျော့တွက်ကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်း (၂) ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. လုပ်ခ (Labor Cost): ဤသည်မှာ ရွှေပန်းထိမ်ဆရာ၏ လက်ရာဖိုး ဖြစ်သည်။ အလျော့တွက်နှင့် မတူဘဲ သီးသန့်ပေးရသော ငွေသားဖြစ်သည်။
2. အလျော့တွက် (Wastage): ဤသည်မှာ ရွှေအလေးချိန်တွင် ပိုမိုပေးဆောင်ရခြင်းဖြစ်သည်။

*မှတ်ချက်:* အချို့သော ရွှေဆိုင်ကြီးများတွင် "အလျော့တွက်" ကို ငွေသားဖြင့်သာ ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ပြီး ရွှေအလေးချိန်တွင် ထည့်သွင်းခြင်းမရှိဘဲ ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ကျင့်သုံးကြသည်။

၄။ အလျော့တွက်နှင့် ပတ်သက်၍ အထူးသတိပြုရန်

• ရွှေရည်နှင့် အလျော့တွက်: ရွှေရည်နိမ့် (၁၂-၁၃ ပဲရည်) လက်ဝတ်ရတနာများသည် အလျော့တွက် ပိုများတတ်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့တွင် ကြေးနီနှင့် အခြားသတ္တုများ ရောစပ်ထားသည့်အတွက် အရည်ဖျော်သည့်အခါ ရွှေသားသာမက အခြားသတ္တုများပါ လျော့နည်းဆုံးရှုံးနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
• ပြန်ရောင်းလျှင်: ရွှေပြန်ရောင်းသည့်အခါ ဆိုင်တိုင်းတွင် အလျော့တွက်ကို ပြန်နုတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝယ်စဉ်ကတည်းက အလျော့တွက် နည်းသော ဒီဇိုင်းကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် ရေရှည်တွင် အရှုံးသက်သာစေသည်။
• အတိုင်းအတာ စံနှုန်း: တစ်ဆိုင်နှင့်တစ်ဆိုင် အလျော့တွက် သတ်မှတ်ပုံ မတူညီနိုင်ပါ။ နာမည်ကြီး ဆိုင်များတွင် အလျော့တွက်နှုန်းကို ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိပြီး၊ ရပ်ကွက်ဆိုင်များတွင် ညှိနှိုင်းမှုအပေါ် မူတည်နိုင်သည်။

၅။ အလျော့တွက် သက်သာစေရန် နည်းလမ်းများ

1. အလေးချိန်နှင့် ဒီဇိုင်းကို ချိန်ဆပါ: အလေးချိန် အလွန်များသော ပစ္စည်းများတွင် အလျော့တွက်များပါက ပမာဏကြီးမားစွာ ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအတွက် ဆိုပါက အလျော့တွက်မရှိသော "အခေါက်ရွှေ အကြွေစေ့/ချောင်း" များကိုသာ ဝယ်ယူသင့်သည်။
2. ရိုးရှင်းသော ပုံစံများ: ဝတ်ဆင်ရန်အတွက်ဆိုပါက ဒီဇိုင်းရှုပ်ထွေးလွန်းသည့် ပစ္စည်းများထက် ရိုးရှင်းသော ဒီဇိုင်းများကို ရွေးချယ်ခြင်းက အလျော့တွက်ကို လျှော့ချပေးသည်။
3. မေးမြန်းစစ်ဆေးပါ: ဝယ်ယူသည့်အခါ "ဒီပစ္စည်းရဲ့ အလျော့တွက်က ဘယ်လောက်လဲ" ဟု တိုက်ရိုက်မေးမြန်းပြီး ပြေစာတွင် ရှင်းလင်းစွာ ရေးသားပေးရန် တောင်းဆိုပါ။

နိဂုံးချုပ်

အလျော့တွက်သည် ရွှေလုပ်ငန်းစဉ်တွင် မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ်လာမည့်အရာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝယ်ယူသူတစ်ဦးအနေဖြင့် အလျော့တွက်၏ သဘောတရားကို နားလည်ထားခြင်းဖြင့် မိမိ၏ ရွှေပစ္စည်းတန်ဖိုးကို ပိုမိုတိကျစွာ တွက်ချက်နိုင်ပြီး ရွှေဆိုင်များနှင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာတွင် အကျိုးအမြတ်အရှိဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ချမှတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။